| Fikri Mülkiyet Haklarına |
| Yonelik Rehberlik Hizmeti |
FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunan eserler;
İlim ve edebiyat eserleri,
1. Herhangi bir şekilde dil ve yazı ile ifade olunan eserler, her biçim altında ifade edilen bilgisayar programları ve bir sonraki aşamada program sonucu doğurması koşuluyla bunların hazırlık tasarımları
2. Her nevi rakıslar, yazılı koreografi eserleri, pandomimalar ve buna benzer sözsüz sahne eserleri,
3. Bedii vasfı bulunmayan her nevi teknik ve ilmi mahiyette fotoğraf eserleriyle, her nevi haritalar, planlar, projeler, krokiler, resimler, coğrafya ve topoğrafyaya ait maket ve benzerleri, herçeşit mimarlık ve şehircilik tasarım ve projeleri, mimari maketler, endüstri, çevre ve sahne tasarım ve projelerinden, (Arayüzüne temel oluşturan düşünce ve ilkeleri de içine almak üzere, bir bilgisayar programının herhangi bir ögesine temel oluşturan düşünce ve ilkeler eser sayılmazlar.)
Musiki eserleri,
Her nevi sözlü ve sözsüz bestelerden,
Güzel sanat eserleri
Estetik değere sahip olan;
1. Yağlı ve suluboya tablolar; her türlü resimler, desenler, pasteller, gravürler, güzel yazılar ve tezhipler, kazıma, oyma, kakma veya benzeri usullerle maden, taş, ağaç veya diğer maddelerle çizilen veya tespit edilen eserler, kaligrafi, serigrafi,
2. Heykeller, kabartmalar ve oymalar,
3. Mimarlık eserleri,
4. El işleri ve küçük sanat eserleri, minyatürler ve süsleme sanatı ürünleri ile tekstil, moda tasarımları, 5-Fotoğrafik eserler ve slaytlar,
5. Grafik eserler,
6. Karikatür eserleri ve
7. Her türlü tiplemelerden,
Sinema eserleri
1. Sinema filimleri;
2. Öğretici ve teknik mahiyette olan veya günlük olayları tesbit eden filimler;
3. Her nevi ilmi, teknik veya bedii mahiyette rojeksiyon diyapozitiflerinden,
İşlenmeler'den oluşmaktadır.
Koruma, eser sahibinin yaşadığı müddetçe ve ölümünden itibaren 70 yıl devam eder. Sahibinin ölümünden sonra alenileşen eserlerde koruma süresi ölüm tarihinden sonra 70 yıldır
SİNAİ MÜLKİYET HAKLARI
Buluşların ve yeniliklerin yeni tasarımların ve özgün çalışmaların ilk uygulayıcıları adına ticaret alanında üretilen ve satılan malların üzerlerindeki üreticisinin veya satıcısının ayırt edilmesini sağlayacak işaretlerin sahipleri adına, kayıt edilmesini ve böylece bu kişilerin ürünü üretme ve satma hakkına belirli bir süre sahip olmalarını sağlayan gayri maddi bir hakkın tanımıdır.Sınai mülkiyet hakları ;
Patentler ve Faydalı Modelleri,
Ticaret ve Hizmet Markalarını,
Coğrafi İşaretleri,
Endüstriyel Tasarımları,
Entegre Devre Topografyaları, kapsamaktadır.
551 Sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye Göre:
Patent: Türkiye’de ve dünyada yeni olan sanayiye uygulanabilen ve tekniğin bilinen durumunun aşılması kriterine uygun olan buluşların sahiplerine belirli bir süre (20 yıl), bu buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama hakkının tanınmasıdır.Bir buluşun patent verilerek korunabilmesi için;
Yenilik,
Tekniğin bilinen durumunun aşılması,
Sanayiye uygulanabilirlik, kriterleri aranmaktadır.
Faydalı Model: Türkiye’de ve dünyada yeni olan sanayiye uygulanabilen buluşların, sahiplerine belirli bir süre (10 yıl) bu buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama hakkının tanınmasıdır.
Bir buluşun Faydalı Model belgesi verilerek korunabilmesi için,
Patent haklarının korunması hakkındaki mevzuat, Türkiye’nin durumu ve talepleri dikkate alınıp Avrupa Topluluğu ve gelişmiş ülkelerin modern patent sistemleri ile harmonizasyonuna özen gösterilerek hazırlanmıştır.
551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname ile getirilen yenilikleri şu şekilde özetlemek mümkündür. Patent korumasının yanı sıra, faydalı model korumasını, incelemeli veya, incelemesiz patent verilmesi sistemi, koruma süreleri olarak (incelemesiz patentler için 7 yıl, faydalı modeller için 10 yıl, incelemeli sistemin tercih edildiği patentler için 20 yıl korunması), başvuruların yayınlanması, işçi buluşları, zorunlu lisans ve İhtisas Mahkemelerinin kurulmasıdır. Bu Kanun Hükmünde Kararnamede, aşağıda sayılanlar buluş niteliğinde olmadıkları için kapsam dışında bırakılmışlardır.
Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları,
Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar,
Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, bilgisayar yazılımları,
Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller,
İnsan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleri.
Aşağıda belirtilen buluşlar patent verilerek korunamazlar,
Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar,
Bitki ve hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri.
554 Sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye Göre:
Ülkemizde, daha önce korunması için Yasal bir düzenlemesi bulunmayan endüstriyel tasarımlar 27.06.1995 tarihinde yürürlüğe giren 554 sayılı K.H.K ile endüstriyel tasarımlar korunmaya başlanmıştır. Endüstriyel tasarımların korunmasındaki amaç,tasarımcıların yeni ve özgün tasarımlar üretmeleri için teşviki ve konu ile ilgili endüstrilerin oluşmasını ve gelişmesini sağlamaktır.
Tasarım: Bir ürünün tümü veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerin oluşturduğu bütündür.
Bir tasarımın, 554 sayılı K.H.K’ye göre tescil edilebilmesi için, yeni ve ayırt edici özelliğe sahip olması gerekir. Bir tasarım, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamışsa yeni sayılır. Kamuya sunma, sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsamaktadır.
Tescilli tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 5 yıldır. Ancak bu süre tasarım sahibinin isteğine göre 5 yıl + 5x4 yıl daha uzatılabilir.
554 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin temel özelliklerini, tescil esasına dayalı tasarım koruması, incelemesiz sistemin kabul edilmesi, tescil edilen tasarımların yayınlanması, tasarım hakkının kapsamı, yayın erteleme sistemi, tasarım hakkına tecavüz halleridir.
Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı tasarımlar koruma kapsamı dışında bırakılmıştır.
555 Sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ye Göre:
Bu Kanun Hükmünde Kararname, doğal ürünler, tarım, maden ve el sanatları ile sanayi ürünlerinin geliştirilmesi ve korunması için hazırlanmış bir yasal düzenlemedir. Daha önce endüstriyel tasarımlarda olduğu gibi, ülkemizde bu konunun yasal bir düzenlemesi yoktu. Ancak 27.06.1995 tarihinde yürürlüğe giren 555 sayılı K.H.K ile Coğrafi İşaretlerin korunmasına başlanmıştır.
Coğrafi İşaretler Menşe ve Mahreç işaretleri olarak iki grupta anılırlar. Bir ürünün menşei olan yöre, alan veya bölge adı "Menşe adı" olarak anılır. Bu şekilde anılabilmesi için ürünün;
Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre alan veya çok özel durumlarda ülkeden kaynaklanan bir ürün olması,
Tüm veya esas nitelik veya özellikleri bu yöre, alan veya bölgeye özgü doğa ve beşeri unsurlardan kaynaklanan bir ürün olması,
Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tümüyle bu yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılan bir ürün olması şartlarını birlikte taşıması gerekir.
Bir ürünün menşei olan yöre, alan veya bölge adının, "Mahreç İşareti" olarak tescil edilebilmesi için;
Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan veya bölgeden kaynaklanan bir ürün olması,
Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle bu yöre, alan veya bölge ile özdeşleşmiş bir ürün olması,
Üretimi işlenmesi veya diğer işlemlerden en az birisinin belirlenmiş bir yöre alan veya bölge sınırları içinde yapılan bir ürün olması, gerekmektedir.
Menşe adı ile Mahreç işareti arasındaki farkı şu şekilde özetlemek mümkündür. Menşe adını taşıyan ürünler ait oldukları coğrafi bölgenin dışında üretilemezler Mahreç İşaretini taşıyan ürünler ait oldukları bölgenin dışında üretilebilirler.
556 Sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye Göre:
MARKA; bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal veya hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlaması koşuluyla kişi adları dahil, özellikle sözcükler şekiller, harfler, sayılar,malların biçimi ve ambalajları gibi çizimle görüntülenebilen veya benzer biçimde ifade edilebilen baskı yoluyla yayınlanabilen ve çoğaltılabilen her türlü işaretlerdir. Marka, mal veya ambalajı ile tescil ettirilebilir. Bu durumda mal veya ambalajın tescili marka sahibine mal veya ambalaj için inhisarı bir hak sağlamaz. Markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır. Bu süreler 10’ar yıllık dönemler halinde yenilenebilir.
556 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle getirilen yenilikleri şu şekilde sıralamak mümkündür. Marka korumasındaki kısıtlamalar kaldırılmıştır. (Marka örneği üzerinde 5’ten fazla kelimenin bulunması ve yabancı kelimelerin marka olarak tescil edilmesi), tescilli markalarda, tescil tarihinden itibaren beş yıl içerisinde kullanma zorunluluğu, Marka başvurularının, tescil öncesi ilan sistemi, Türk Patent Enstitüsünün arabuluculuk yapması, cezaların caydırıcı hale getirilmesi ve İhtisas Mahkemelerinin kurulması ilkeleri getirilmiştir.Bu kararnameye göre tescil edilemeyecek işaretler şunlardır,
Markanın tanımına girmeyen işaretler,
Aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş veya daha önce tescil için başvurusu yapılmış bir marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar aynı olan markalar,
Mal veya hizmetlerin niteliği, kalitesi veya üretim yeri, coğrafi kaynağı gibi konularda halkı yanıltıcı işaretler ve adlar,
Ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer ve coğrafi kaynak belirten işaretler,
Ticaret alanında herkes tarafından kullanılan veya belirli bir meslek sanat veya ticaret grubuna mensup olanları ayırt etmeye yarayan işaretler,
Malın özgün doğal yapısından ortaya çıkan şeklini veya bir teknik sonucu elde etmek için zorunlu olan işaretler.
Paris sözleşmesine üye ülkelerin hükümranlık işaretleri, bayrakları veya flamaları,
Tarihi ve kültürel değerleri bakımından halka mal olmuş işaretler ve adlar,
Sahibi tarafından izin verilmeyen tanınmış markalar,
Dini değerleri ve sembolleri içeren markalar,
Kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı markalar,
Sınai mülkiyet haklarından; Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ikametgahı olan veya sınai veya ticari faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişiler, veya Paris Sözleşmesi yahut Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına üye ülke vatandaşları ile bu anlaşmalara üye olmadığı halde, Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki kişilere kanunen veya fiilen sınai mülkiyet hakları koruması tanınmış yabancı devletlerin gerçek veya tüzel kişileri de karşılıklılık ilkesi uyarınca Türkiye’de sınai mülkiyet hakları korumasından aynen yararlanır.
Daha Ayrıntılı Bilgi İçin:
www.turkpatent.gov.tr
www.tpe.gov.tr
|
|
 |
Ana Sayfa